Pogoda, fazy księżyca i zbrodnia. Izabela Janiszewska o warsztacie kryminału

Jedno zdanie o pogodzie albo fazie księżyca może zdecydować o wiarygodności całej powieści. Podczas spotkania w Krośnieńskiej Bibliotece Publicznej Izabela Janiszewska opowiadała o tym, jak powstają kryminały i thrillery psychologiczne. Czytelnicy poznali nie tylko literackie inspiracje autorki, lecz także zaplecze jej pracy dziennikarskiej i pisarskiej.

• Dziecięce historie przerodziły się w literacki zawód
• Dziennikarska dociekliwość pomaga budować intrygę
• Kryminał łączy emocje z opowieścią o świecie

Dziecięce historie przerodziły się w literacki zawód

Spotkanie odbyło się 3 września, a poprowadziła je dr Zofia Bartecka-Prorok. W rozmowie uczestniczyli miłośnicy kryminałów i thrillerów psychologicznych. Izabela Janiszewska, znana również jako dziennikarka i scenarzystka, mówiła o drodze od dziecięcej potrzeby wymyślania historii do zawodowego pisania.

Autorka ma na koncie między innymi powieści „Niewybaczalne”, „Apartament”, „Ludzie z mgły”, „W szponach”, „Noc kłamstw”, „Wrzenie” i „Nieznajomi”. Jest też twórczynią trylogii kryminalnej „Wrzask”, „Histeria”, „Amok”. Jej najnowsza książka, „Zamknięte w lodzie”, ukazała się w maju 2026 roku.

„Magia opowieści sprawia, że ja te opowieści tworzę” – mówiła Izabela Janiszewska.

Wspomnienia z dzieciństwa pokazały, że pisanie nie pojawiło się w jej życiu nagle. Od najmłodszych lat interesowało ją tworzenie własnych światów, bohaterów i zdarzeń. Z czasem wyobraźnia połączyła się z warsztatem, a pisanie stało się sposobem na życie.

Dziennikarska dociekliwość pomaga budować intrygę

Kilkunastoletnia praca w dziennikarstwie nauczyła pisarkę szukania informacji, zadawania pytań i docierania do ludzi. Te umiejętności wykorzystuje przy konstruowaniu fabuł. Jak żartowała podczas spotkania, „potrafię wykopywać ludzi z podziemi”.

Za tym żartem kryje się konkretna metoda pracy. Wiarygodny kryminał wymaga rozpoznania tematu i sprawdzenia szczegółów, które później tworzą przekonujące tło dla wydarzeń. Czytelnik może nie zwrócić uwagi na każdy z nich, ale niespójność szybko osłabia całą historię.

Janiszewska podkreślała, że podczas pisania pilnuje nawet pogody oraz faz księżyca. Takie drobiazgi wpływają na logikę scen i ciągłość fabuły. Dla osób zainteresowanych warsztatem pisarskim to ważna wskazówka: napięcie w kryminale nie zależy wyłącznie od pomysłu na zbrodnię, lecz także od konsekwentnego dopracowania świata przedstawionego.

„Uważam nawet na pogodę i sprawdzam fazy księżyca” – podkreślała autorka.

Kryminał łączy emocje z opowieścią o świecie

Jedna z części rozmowy dotyczyła roli kryminału. Gatunek może opisywać trudne problemy społeczne i współczesne lęki, ale nie musi rezygnować z rozrywkowego charakteru. Zdaniem pisarki emocje związane z lekturą są potrzebne, bo pozwalają czytelnikowi wejść w opowieść o zbrodni i jednocześnie zachować przyjemność czytania.

„Walor rozrywkowy jest potrzebny, żeby równoważyć temat zbrodni” – mówiła Izabela Janiszewska.

Rozmowa dotyczyła także poczucia sprawiedliwości, którego często brakuje w prawdziwym świecie. W kryminale zagadka zazwyczaj otrzymuje rozwiązanie, a sprawca zostaje wykryty i ukarany. Ta uporządkowana konstrukcja może być jednym z powodów, dla których czytelnicy tak chętnie sięgają po historie o skomplikowanych śledztwach.

Po spotkaniu czytelnicy rozmawiali z autorką, prosili o autografy i dziękowali za emocje dostarczane przez jej książki. Wydarzenie zrealizowano w ramach projektu „Tajemnice między stronami”, dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszy Promocji Kultury oraz przy pomocy finansowej Miasta Krosna.

na podstawie: UM Krosno.