Dawna Turaszówka wraca w rzeźbach. W BWA zobaczymy „Naftę”

Drewno z ciemnym wnętrzem, glina o grafitowej powierzchni i kształty przywołujące dawne urządzenia naftowe. W Krośnie Leszek Oprządek wraca do krajobrazu dzieciństwa, ale nie rekonstruuje go dosłownie. Jego wystawa „Nafta” łączy pamięć o Turaszówce z pytaniami o to, co znajduje się pod powierzchnią rzeczy. Wernisaż odbędzie się w sobotę 29 sierpnia o godz. 18 w BWA Krosno.

• Turaszówka wraca jako pamięć, krajobraz i materiał
• Drewno i glina prowadzą do tego, co ukryte
• „Nafta” łączy dawne prace z najnowszymi poszukiwaniami

Turaszówka wraca jako pamięć, krajobraz i materiał

Za wystawę odpowiada Biuro Wystaw Artystycznych w Krośnie, a jej kuratorką jest Agnieszka Tes. Ekspozycja będzie dostępna przy ul. Portiusa 4 do 26 września 2026 roku. Dla osób zainteresowanych historią miejsca to nie tylko prezentacja rzeźb, lecz także artystyczny powrót do części Krosna związanej z przemysłem naftowym.

Oprządek urodził się w Krośnie i spędził tu dzieciństwo oraz młodość. W jego wspomnieniach pojawiają się tereny dawnej kopalni w Turaszówce, dom rodzinny, kiwony, wieże wiertnicze, pompy i zbiorniki. Jest też obraz czarnej substancji pokrywającej drewniane i metalowe elementy oraz ciężki, ziemisty zapach charakterystyczny dla naftowego krajobrazu.

Artysta nie próbuje jednak odtworzyć tych widoków w formie realistycznych modeli. Sięga raczej po ich ślady – surowość konstrukcji, rytm powtarzających się części, skojarzenia z prostymi mechanizmami i materiałami obecnymi na przemysłowych zapleczach. Wystawa łączy osobistą historię z pamięcią o dziedzictwie, które przez lata kształtowało tę część regionu.

Drewno i glina prowadzą do tego, co ukryte

Podstawowymi materiałami prac są drewno i glina. Oprządek zachowuje ich naturalne właściwości, ale zmienia ich formę i znaczenie. Opalane drewno przybiera brunatnoczarny kolor, a szkliwiona glina staje się grafitowa. Taka paleta przywołuje skojarzenia z ropą, ziemią i konstrukcjami dawnych kopalń, choć rzeźby nie są prostymi ilustracjami przemysłowej przeszłości.

W pracy „Turaszówka” drewniany element zawieszony na trójdzielnej podporze przypominającej konstrukcję wiertniczą kojarzy się z mapą i ukształtowaniem terenu. Z kolei „Cysterna” wykorzystuje pień drzewa z otworami prowadzącymi do zaczernionego środka. W obu przypadkach wzrok nie zatrzymuje się na zewnętrznej formie. Rzeźby kierują uwagę ku wnętrzu, pustce i temu, czego nie da się zobaczyć od razu.

Wśród prezentowanych dzieł znajduje się także „Wieża” – wydłużona, ażurowa forma z gliny lub drewna, przywołująca konstrukcje przemysłowe, ale zarazem przypominająca totemiczny znak. W innych pracach artysta zestawia zwarte bryły z otwartymi strukturami, pełne powierzchnie z wgłębieniami, a twardość materiału z wrażeniem pustki.

„Nafta” łączy dawne prace z najnowszymi poszukiwaniami

Na wystawie znalazły się zarówno wcześniejsze realizacje, jak i dzieła najnowsze. Wspólnym tropem pozostaje zainteresowanie granicą między tym, co widoczne, a tym, co schowane. Ten kierunek widać w „Schronie”, o zwartej formie, oraz w „Pandorze”, zbudowanej z bardziej złożonej struktury.

W „Pandorze” zamknięcie i otwarcie tworzą napięcie wokół zawartości pracy. Pod czarnym wiekiem znajduje się plątanina organicznych kształtów, które mogą zostać odsłonięte, częściowo ukryte albo całkowicie zasłonięte. Znaczenie nie zostaje podane wprost – zależy od tego, jakie skojarzenia uruchamia kontakt z obiektem.

Także tytuł wystawy prowadzi w dwóch kierunkach. Odnosi się do konkretnego miejsca i historii przemysłu naftowego, ale przywołuje również procesy zachodzące głęboko pod ziemią. W tym zestawieniu pamięć o rodzinnych stronach spotyka się z pytaniem o źródła cywilizacji, naturę materii i ludzką potrzebę docierania pod zewnętrzną warstwę rzeczy.

Leszek Oprządek jest absolwentem Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W 1988 roku uzyskał dyplom z wyróżnieniem medalem na Wydziale Rzeźby, a w 1991 roku ukończył z wyróżnieniem Wydział Malarstwa. Ma na koncie 17 wystaw indywidualnych i około 150 wystaw zbiorowych w kraju oraz za granicą. Jego prace znajdują się między innymi w zbiorach Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, Muzeum Okręgowego w Radomiu, Galerii Bielskiej BWA oraz kolekcjach prywatnych.

na podstawie: Urząd Miasta Krosna.